Delhi calling Singapore (6)

Namaste Roos,

De echo’s van dat dociele gedrag heb ik laatst aanschouwd bij een stel volwassenen. Ik volgde een cursus Basic Counseling Skills om de psycholoog in mij weer wakker te kussen. Dat Basic mag je erg letterlijk nemen, wat de cursus vooral interessant maakte was dat ik tussen de Indiërs in een klas zat. De eerste docent liet systematisch gaten in zijn zinnen liet vallen: ‘So that is why it is so .... important.’ Dat gat diende te worden opgevuld door de klas. Wat ook gebeurde, en dan viel de docent weer bij. Eerst dacht ik dat ik maken had met de afwijking van een eenling. Maar het bleek de rigueur. Het was ontluisterend om mijn medecursisten - voornamelijk hoog opgeleide. werkende vrouwen - te zien laveren tussen de rol van kritische en scherpe vragensteller en goed gedrilde scholier.

Het is soms of er twee zielen in een borst huizen. Daarvan heb ik nog een typisch voorbeeld. Tijdens een van de bijeenkomsten ging het over het belang aan te kunnen geven of je tijd en ruimte om echt naar iemand te luisteren. Het voorbeeld was een goede vriendin die belt en in een klaagzang ontsteekt wanneer je op het punt staat de deur uit te gaan voor een afspraak. Oplossing: iemand vriendelijk duidelijk maken dat het nu niet uitkomt (mits iemand in een acute crisis verkeert uiteraard) en voorstellen om op een later tijdstip te praten.

De klas knikte. Tot er een aarzelende vinger omhoog ging. Dat is misschien wel de beste manier, zei de vrouw, ze was begin dertig en HR-manager, maar dat wordt doorgaans niet gepikt door onze zusters, moeders en vriendinnen. Het is niet Indiaas. Wat dan wel? Zeggen dat je over drie minuten terugbelt, ophangen en een paar uur later, of zelfs een paar dagen later, terugbellen. Zo stoot je niemand tegen het hoofd en gaat niemand op z’n Face - zoals jij het zo prettig plastisch formuleerde.

Wanneer al het sociale verkeer gericht is op uitstel van executie kun je je voorstellen dat zich langzaam een berg frustratie ophoopt die gaat gisten en rotten. Misschien is dat wel wat mijn UN-buurvrouw meemaakt op haar kantoor. Oprah zegt het al jaren: ‘Communication, communication, communication.’

Het is gemakkelijk af te geven op deze ontwijkende omgangsvormen. Maar toen ik laatst een medeNedelander tegen het lijf liep ging het gesprek in rap tempo over stoelgangperikelen. Dat heeft voor een groot deel te maken met India: toen ik als twintiger door dit land reisde was ontlasting hoofdonderwerp van zo’n beetje elk reizigersgesprek. Het darmstelsel krijgt hier doorgaans nogal een oplawaai. Toch is het volgens mij des Hollander om er zo liederlijk beeldend over de praten.

Hamvraag bij dit alles is wat het effect is van deze mengelmoes aan sociale mores op ons kroost. Tot in hoeverre laat dat kuddegedrag een afdruk achter? Blijft het beperkt tot het slaafs in koor gaten in zinnen opvullen, of tast het ook het vermogen tot kritisch en zelfstandig denken aan?

Om eerlijk te zijn is dit voor mij op dit moment een nogal academische en theoretische vraag. Ik denk dat ik in deze fase vooral om moet passen dat het zelfstandig en kritisch vermogen van mijn kinderen - dat zich in dreumes- en kleutervorm als eigenwijsheid uit - niet de pan uit rijst. Loïs loopt vingerschuddend door het huis, en als Deepa, haar nanny, even in de keuken een glas water drinkt zegt ze: ‘No water, go outside, play.’ En Bobbie zei laatst tegen Deepa dat ze niet mee hoefde naar Amsterdam omdat daar ‘people like her’ voor haar waren.

Tot mijn opluchting omhelst Bobbie Deepa ook regelmatig en overlaadt haar dan met een regen van kusjes. Maar het feit dat ze ergens met dat bijna vierjarige brein van haar een onderscheid maakt tussen soorten mensen, is veelzeggend. Om over de inwisselbaarheid van sommige mensen nog maar te zwijgen. Er is op zichzelf niets mis met onderscheid maken in de rollen die verschillende mensen in je leven spelen. Het gaat om het gevoel van macht dat gepaard gaat met tegen iemand zeggen dat ze wel of niet mee hoeft te komen. Bovendien zijn er in Amsterdam geen ‘people like her’. En dat kan nog een hard gelag worden.

Omhelzing,

Marte

Marte Kaan

In 2012 I founded Nomad Expat Coaching & Counseling (www.nomadexpatcoaching.com). I work mainly with expat clients, online and face to face, mostly with techniques derived from Cognitive Behavioral Therapy and Acceptance and Commitment Therapy and sometimes more experiential methods like focussing. Besides working as a psychologist I write essays and short stories. Currently I am working on my first novel. https://martekaan.wordpress.com